Pozycja: zamki i pałace>>podróże>>świętokrzyskie>> Chęciny
English Deutsch
Strony główne działu




Technologia

Valid XHTML 1.0 Transitional

Valid CSS!


Opcje:

Świętokrzyskie na forum - skomentuj

Dodaj zdjęcie obiektu z województwa do albumu


CHĘCINY-zamek królewski


miasto, siedziba urzędu gminy miejsko-wiejskiej, powiat kielecki, województwo świętokrzyskie


Sylwetka chęcińskiego zamku wita przyjezdnych już z dużej odległości. Z racji kształtu, zwłaszcza wież przypominających kominy zwany jest elektrownią, lub fabryką. Ale koniec żartów, przechodzimy do opisu tej jednej z bardziej rozpoznawalnych polskich warowni...

Zamek chęciński wzniesiony został w końcu XIII stulecia za sprawą biskupa Jana Muskata, namiestnika króla czeskiego Wacława. W roku 1306 Władysław Łokietek przekazał warownię biskupowi na własność. Wcześniej, bo przed rokiem 1295 u stóp wzgórza założone zostało miasto. Po 1311 roku obiekt znów powrócił w ręce królewskie i dokończono jego budowę. Od strony wschodniej wzniesiono budynek z przeznaczeniem prawdopodobnie na skarbiec. Dziś zwany jest kaplicą.

Pierwotnie zamek miał kształt nieregularnego czworoboku, dostosowanego do ukształtowania terenu. W linii murów, po przeciwnych stronach znajdują się dwie cylindryczne wieże. Trzecia wieża, strażnicza zlokalizowana była po stronie zachodniej. Od wschodu poprzez wieżę bramną i drewniany most prowadził wjazd do zamku. Od strony północnej znajdował się budynek mieszkalny, tzw. wielki dom.


Plan zamku z końca XIII wieku. A - brama, B - dom mieszkalny, C - skarbiec, D - zamek dolny z XV wieku. (źródło: Zamki w Polsce - Bohdan Guerquin.

Plan zamku z końca XIII wieku. A - brama, B - dom mieszkalny, C - skarbiec, D - zamek dolny z XV wieku. (źródło: "Zamki w Polsce" - Bohdan Guerquin.


W I połowie XIV wieku na zamku często przebywał Władysław Łokietek. Odbywały się tu zjazdy rycerskie. Obiekt rozbudowany został przez Kazimierza Wielkiego, stając się jedną z największych królewskich fortec. W XV wieku na zamku trzymano znanych więźniów i jeńców wojennych. Wśród znakomitości zza krat wymienić należy: Andrzeja Wingolda, przydodniego brata Władysława Jagiełły, oraz Michała Kuchmeistera, późniejszego wielkiego mistrza krzyżackiego.

Na przełomie XV i XVI wieku poniżej zamku właściwego wzniesiony został od strony zachodniej tzw. zamek niższy. Obie części budowli połączone były bramą z brukowaną równia pochyłą. Kaplica zamkowa mieściła się nad przejazdem bramnym w wieży zachodniej. Około roku 1576 przekształcony został zamek właściwy. Przebudowano wielki dom, przejazd bramny, wzniesiono nowe budynki i krużganki wokół dziedzińca. W połowie XVI wieku mieszkała tutaj królowa Bona. Rok 1607 przyniósł pożar warowni, spowodowany najazdem oddziałów Mikołaja Zebrzydowskiego. Potem zamek został odbudowany. Z roku 1622 pochodzi barokowy portal bramny.


Chęciny na drzeworycie wg obrazu J. Szermentowskiego, Kłosy 1879 nr 723.

Chęciny na drzeworycie wg obrazu J. Szermentowskiego, "Kłosy" 1879 nr 723.


Zamek ucierpiał podczas najazdu Szwedów. Dzieła zniszczenia dokonały oddziały Rakoczego i Chmielnickiego. Następnie został odbudowany w stylu renesansowym za sprawą Stanisława Branickiego i użytkowano go do końca XVIII wieku. Wzmianka z roku 1778 podaje, że zamek był otynkowany, a wieże wieńczyły barokowe hełmy. Podczas zaborów Austriacy rozebrali mury. Ich ogniem artyleryjskim został potraktowany podczas I wojny światowej, kiedy w jednej z wież Rosjanie ulokowali punkt obserwacyjny. W II połowie XIX stulecia podjęto pierwsze prace konserwatorskie przy zrujnowanym obiekcie. Roboty prowadzono także w latach 1946-1948. W latach 1959-1961 Katedra Historii Architektury Polskiej Politechniki Wrocławskiej podjęła się badawczych prac architektoniczno-archeologicznych. Dziś zamek zabezpieczony jest w stanie tzw. trwałej ruiny i udostępniony w czasie letnim dla zwiedzających. Można wspiąć się na jedną z wież, oraz zakupić pamiątki i publikacje związane z tematem. Do naszych czasów zachował się pełen obwód murów zewnętrznych, wieża czworogranna, dwie wieże cylindryczne, oraz fundamenty budynków mieszkalnych.


Otwór bramny.

Otwór bramny.


Widok od północy.

Widok od północy.

Widok od północy.


Wieża czworogranna.

Wieża czworogranna.


Chęciny położone są około 15 kilometrów na południe od Kielc, przy trasie E77 do Krakowa. Zamek widoczny jest z daleka. (2008)


Panorama Chęcin ze wzgórza zamkowego.

Panorama Chęcin ze wzgórza zamkowego.




Tekst: Tomasz Szwagrzak

Zdjęcia: Tomasz Szwagrzak

Dla Ciebie

Zobacz też











Hosting: Kylos