Pozycja: zamki i pałace>>podróże>>śląskie>> Gliwice
Wybierz język/select language: wersja polska Soon!
Strony główne działu




Technologia

Valid XHTML 1.0 Transitional

Valid CSS!


Opcje:

Śląskie na forum - skomentuj

Dodaj zdjęcie obiektu z województwa do albumu


GLIWICE


miasto na prawach powiatu, województwo śląskie


liwice to jedno z najciekawszych miast na terenie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Większość organizmów miejskich na tym terenie to twory dość nowe, powstałe w XIX, lub XX wieku. Próżno w nich szukać cennych zabytków, czy średniowiecznych układów urbanistycznych. Gliwice na tym tle prezentują się zupełnie inaczej...

o raz pierwszy Gliwice jako miasto pojawiają się w dokumentach z roku 1276 (civitas Gliwic). Przyjmuje się, że wtedy właśnie osada otrzymała prawa miejskie. Gliwice położone były na skrzyżowaniu szlaków handlowych z Krakowa do Wrocławia i z Węgier przez Bramę Morawską na północ. W XIV wieku miasto było stolicą księstwa gliwickiego, przejętego później przez książąt oświęcimskich. Rok 1430 przyniósł najazd wojsk husyckich i oddziałów Zygmunta Korybutowicza. W późniejszych wiekach Gliwice były pod panowaniem książąt opolskich, Hohenzollernów i Habsburgów.

roku 1741 miasto zostało zajęte przez Prusy. Ciekawostką jest, że w 1798 r. w tutejszej hucie uruchomiono pierwszy w Europie piec opalany koksem. W 1813 roku ukończono budowę Kanału Kłodnickiego, zaś w latach 1933-1939 został zbudowany Kanał Gliwicki. Znany z historii jest też incydent z 31 sierpnia 1939 roku, kiedy przebrana w polskie mundury grupa Niemców napadła na niemiecką radiostację. Gliwice położone w zachodniej części konurbacji śląskiej są nie tylko jednym z największych miast w regionie, ale w całej Polsce. Jest to też duży ośrodek kulturalno-oświatowy.


Zabytki:

ajciekawsze zabytki znajdują się w obrębie starego miasta, które zachowało średniowieczny układ ulic. Miasto w swym rozplanowaniu tworzy typową owalnicę śląską. Główne ulice zbiegają się łukowo ku bramom miejskim. Szachownicowy układ ulic został dostosowany do pierścienia murów miejskich. Centrum starówki stanowi kwadratowy rynek o bokach długości około 75 metrów. Z każdego naroża wybiegają po dwie ulice. Gliwicka starówka objęta jest ul. Dolnych Wałów i ul. Górnych Wałów.

Pośrodku rynku wznosi się ratusz, którego historia sięga XV wieku. Zbudowany został w miejscu starego XIII-wiecznego ratusza, którego mury można oglądać w piwnicach do dziś. Na budynku zachowały się pozostałości z epoki gotyku w postaci ślepych arkatur ściennych ukrytych pod późniejszymi tynkami. Nad ratuszem dominuje wieża o kwadratowej podstawie i ośmiobocznej nadbudowie. Obecnie elewacja budynku prezentuje styl klasycystyczny.


Gliwicki ratusz w pełnej krasie.

Gliwicki ratusz w pełnej krasie.

Gliwicki ratusz w pełnej krasie.


Wieża ratuszowa.

Wieża ratuszowa.


Kamienice na rynku pochodzą z XVIII wieku, ale skrywają w sobie relikty starszych budynków z przełomu XV i XVI wieku. Część z nich posiada kamienno-ceglane sklepienia piwniczne i parterowe.


Kamienice od strony południowo-wschodniej.

Kamienice od strony południowo-wschodniej.


Ratusz i kamienice rynkowe.

Ratusz i kamienice rynkowe.


Fontanna z Neptunem.

Fontanna z Neptunem.


Mury miejskie zaczęto wznosić w XIV wieku za sprawą pierwszego księcia gliwickiego, Siemowita. Miały one obwód około 1125 metrów, wysokość 9 m, a grubość od 1 do 1,2 m. Fortyfikacje posiadały 29 baszt, rozstawionych od siebie w odległości około 100 kroków. Do miasta prowadziły dwie bramy: Biała (zwana Bytomską), oraz Czarna (zwana Raciborską). Obronność miasta wzmacniała też fosa. Do dziś zachowały się fragmenty murów miejskich (około 200 metrów). W roku 2007 rozpoczęła się renowacja tych reliktów.


Relikty murów miejskich.

Relikty murów miejskich.

Relikty murów miejskich.


Kościół Wszystkich Świętych znajduje się w obrębie Starego Miasta. Ta piękna, gotycka świątynia wzniesiona została w II połowie XV wieku. Jest to budowla murowana, kryta dachówką. Prezbiterium zamknięte jest trójbocznie. We wnętrzu znajduje się m. in. barokowy, drewniany ołtarz, oraz ambona. Nad kościołem dominuje wysoka wieża (ok. 62 m.). Dostawiona została w roku 1504. Pierwotnie zwieńczona była kopulastym hełmem z dwupiętrową latarnią, banią i wietrznikiem u szczytu. Te zabytkowe cechy utraciła podczas przebudowy w latach 1929-1942. Na szczycie znajduje się krzyż ustawiony w roku 1950 z okazji 700-lecia założenia miasta. Od wiosny do jesieni odważni turyści mogą podziwiać okolicę z tarasu widokowego na wieży. Został on otwarty w roku 2004.


Kościół Wszystkich Świętych w Gliwicach.

Kościół Wszystkich Świętych w Gliwicach.

Kościół Wszystkich Świętych w Gliwicach.


Wieża, z której podziwiać można panoramę okolicy.

Wieża, z której podziwiać można panoramę okolicy.


Bazylika katedralna Świętych Apostołów Piotra i Pawła zbudowana została w latach 1896-1900. Z początku był to kościół filialny parafii Wszystkich Świętych. Erygowanie parafii miało miejsce w roku 1908, a pierwszym proboszczem został prałat Józef Jagło. Miano katedry świątynia nosi od roku 1992, kiedy Jan Paweł II erygował diecezję gliwicką. Nad budowlą wznosi się wieża o wysokości 75,5 metra.


Katedra gliwicka.

Katedra gliwicka.

Katedra gliwicka.

Katedra gliwicka.


ie sposób opisać tutaj wszystkich zabytków tego miasta. Na pewno na uwagę zasługuje też wspomniana na początku słynna Radiostacja Gliwicka, która odegrała ważną rolę w historii. Po za tym wart zobaczenia jest Kanał Gliwicki, oraz ciekawostka... w mieście znajduje się najnowocześniejszy w kraju port śródlądowy.


ZAMKI GLIWICKIE

stnieje sporo zawiłości odnośnie historii zamku gliwickiego. Do dziś w tym mieście stoi (i ładnie się prezentuje) obiekt zwany Zamkiem Piastowskim, lub Zameczkiem Certyczów. Różne są opinie badaczy. Jedni uważają, że obecny zamek jest przebudowanym obiektem średniowiecznym, inni zaś są zdania, że stara warownia znajdowała się w miejscu dzisiejszego ogrodu plebani kościoła Wszystkich Świętych. Tezę tą może potwierdzać fakt, że na starym planie Gliwic brak jest w tym rejonie działek mieszczańskich, oraz naniesione jest miejscowe wygięcie linii owalu obwarowań. Z drugiej strony zastanawiające jest, że Wernher podczas pobytu tutaj w połowie XVIII wieku nie odnotował istnienia tutaj żadnego zamku. Nie biorąc tego ostatniego pod uwagę można przypuszczać, że... zamki były dwa. Ma to związek z podziałem Gliwic.

drugiej połowie XIII wieku miasto należało do księstwa bytomskiego. W roku 1322 zostało wydzielone księstwo gliwickie. Książę Siemowit wzniósł wtedy wieżę murowaną z dobudowaną częścią mieszkalną. Obiekt był połączony z murami miejskimi. Rozbudowany został na przełomie wieków XIV i XV.

iemowit zmarł w roku 1342, a dwadzieścia lat później księstwo zostało podzielone. Połowa przypadła księciu niemodlińskiemu Wacławowi (po jego śmierci-księciu oleśnickiemu Konradowi II). Pozostała część tych ziem przeszła w posiadanie księcia oświęcimskiego Jana I. Dwóch gospodarzy musiało mieć dwa zamki...

amek zachowany do dziś to właśnie ten pierwszy należący wtedy do książąt oleśnickich. Druga warownia znajdowała się przypuszczalnie w miejscu obecnego ogrodu plebani kościoła Wszystkich Świętych. Budowla ta dotrwała do roku 1431, kiedy została zburzona przez księcia oleśnickiego Konrada VII Białego podczas obecności w Gliwicach husytów.

rzebudowę zamku książąt oleśnickich przeprowadził Fryderyk von Zetritz vel Cetrycz. W roku 1558 wydzierżawił on księstwo gliwickie od cesarza Ferdynanda I Habsburga. W tym samym roku rozpoczęła się przebudowa gotyckiej warowni w renesansową rezydencję, która zakończyła się w roku 1561.

roku 1596 miasto wykupiło od Certycza zwierzchnie prawo książęce za kwotę 27000 talarów. Gliwice stały się wolnym miastem królewskim, a zamek obiektem miejskim. Obiekt pełnił różne funkcje. Był tu arsenał, a w XIX wieku więzienie (tzw. Stockhaus). W XVII wieku budynek został połączony z jedną z baszt miejskich. Po II wojnie światowej w zamku zaczęło funkcjonować muzeum. W roku 1959 przeprowadzony został remont, oraz częściowa regotyzacja zamku. Obiekt stał się wtedy częścią Muzeum w Gliwicach. W latach 1984-1985 dokonana została rewaloryzacja. W ostatnim czasie przeprowadzono kolejny remont. Do dziś w zamku mieści się muzeum.

est to budowla wzniesiona z kamienia i cegły zendrówki w układzie polskim. Częściowo jest otynkowana. Budynek składa się z trzech części: podłużnej środkowej, którą ujmują dwa skrzydła boczne. Budynek środkowy i wschodni nakryte są dwuspadowymi dachami, a kwadratowa, zachodnia wieża dachem namiotowym. Od zachodu zamek posiada cztery kondygnacje, a od wschodu trzy. W piwnicach zachowały się sklepienia półkoliste, oraz dwa ostrołukowe łęki. W piętrowej części elewacji widnieją stare glazurowane cegły. Parterowa piwnica prezentuje wykrój otworu strzelniczego, skierowanego w stronę ulicy Górnych Wałów.

becnie zamek prezentuje się całkiem przyzwoicie. Jako, że mieści się tutaj muzeum, to wejście jest płatne. Nie muszę chyba dodawać, że budowla mieści się w samym centrum i nie trudno ją znaleźć. Adres zamku to ul. Pod Murami 2.


Widok na zamek od południa.

Widok na zamek od południa.

Widok na zamek od południa.


Wieża i fragment murów.

Wieża i fragment murów.

Wieża i fragment murów.


Pozostałości fosy pod zamkiem, która otaczała miasto.

Pozostałości fosy pod zamkiem, która otaczała miasto.


Widok od strony miasta.

Widok od strony miasta.

Widok od strony miasta.


Fragment murów miejskich (?) przy zamku.

Fragment murów miejskich (?) przy zamku.


(2008)


Zamek na stronie gliwickiego muzeum:

www.muzeum.gliwice.pl/zamek_piastowski/


Tekst:Tomasz Szwagrzak

Zdjęcia:Tomasz Szwagrzak







Serwis tworzony przy wykorzystaniu:

QuantaQuantaGimp

Hosting: Kylos