Pozycja: główna>>podróże>>kujawsko-pomorskie>> Golub-Dobrzyń
English Deutsch
Strony główne działu




Technologia

Valid XHTML 1.0 Transitional

Valid CSS!


Opcje:

Dolnośląskie na forum - skomentuj

Dodaj zdjęcie obiektu z województwa do albumu


GOLUB-DOBRZYŃ-zamek krzyżacki


miasto powiatowe, województwo kujawsko-pomorskie


Na północny zachód od miasta, na wysokim wzgórzu nad Drwęcą wznosi się sylwetka jednego z bardziej znanych zamków w Polsce. Potężna, widoczna z daleka warownia jest magnesem przyciągającym turystów do Golubia-Dobrzynia...

Murowana budowla nie jest pierwszym obiektem w tym miejscu. Podczas prac wykopaliskowych odkryto tutaj pozostałości osady z VIII wieku. Do roku 1293 ziemie te (nie obyło się w międzyczasie bez zawirowań i najazdu Krzyżaków, którzy na 25 lat zdobyli warownię) należały do biskupów włocławskich. Następnie przekazane zostały Zakonowi, który w latach 1293-95 wzniósł tutaj bliżej nieokreślony drewniany obiekt warowny. Około roku 1300 (1305?) za sprawą komtura golubskiego Konrad von Sack'a rozpoczęto budowę ceglanej warowni. Prace ukończono po około 30 latach.


Rekonstrukcja założenia wg. I. Sławińskiego


Graniczny zamek golubski często odpierać musiał ataki wrogich wojsk (tutaj w miejsce wrogów wstawić trzeba nasze dzielne wojska polskie). W latach 1329-1333 warownię kilkakrotnie i bez sukcesu próbował zdobyć Władysław Łokietek wspierany przez Litwinów podczas wyprawy na ziemię chełmińską. W 1408 roku w celu oceny stanu tak ważnej dla Krzyżaków twierdzy, przyjechał tu wielki mistrz Urlych von Jungingen.

Zamek przed bitwą pod Grunwaldem bogaty był w zapasy prowiantu, jednak brakowało najważniejszego... liczniejszej załogi i uzbrojenia. Latem roku 1410 zdobyty został przez wojska polskie. Jednak już w październiku Krzyżacy z pomocą Kawalerów Mieczowych odbili warownię. Spokój trwał 12 lat, kiedy 20 sierpnia 1422 roku zamek został oblężony przez wojska Władysława Jagiełły. Twierdza poddała się pod naporem armat i została zajęta przez naszych rodaków. Król nakazał zburzyć zewnętrzną wieżę (najważniejszą część fortyfikacji), oraz inne elementy systemu obronnego. Pod koniec tego samego roku obiekt znów powrócił w ręce Zakonu i został odbudowany.

W roku 1440 powstał Związek Pruski, który 4 lutego 1454 sprzeciwił się władzy Krzyżaków. Rozpoczęła się rebelia podczas której zajęty został między innymi zamek golubski. Ten bałagan wykorzystała strona polska i warownia przeszła w nasze ręce. Jak się można domyślić, Krzyżacy próbowali jeszcze wielokrotnie odbić miasto i zamek, jednak nie udało im się to. Prawa Królestwa do zamku ugruntował traktat toruński z 1466 roku. Od początku XVI wieku rozpoczęto nieśmiałe próby przebudowy warowni, jednak poważnie sprawę w swoje ręce wzięła kobieta. W latach 1616-1623 zamek został przekształcony w renesansową rezydencję przez Annę Wazównę, siostrę Zygmunta III. Po jej śmierci w starostwie nadal rządziły kobiety: Konstancja Austriaczka, Anna Katarzyna, oraz Cecylia Renata. Po tych damskich rządach zamkiem władali kolejno: Szczawińscy, Lubomirscy, Grudzińscy, małżeństwo Denhof i Wessel.

Złe czasy nastały jak często to bywało w czasie potopu szwedzkiego, kiedy warownia została częściowo zniszczona. Następnie zamek ucierpiał podczas wojny północnej i siedmioletniej. Nie obyło się też bez najazdów wojsk ze wszystkich stron, epidemii itd. Obiekt był jednak w tak znośnym stanie, że po I rozbiorze Prusacy ulokowali tutaj urzędy i mieszkania. Dewastacja nastąpiła później, począwszy od przejęcia zamku przez Francuzów podczas wojen napoleońskich, którzy zorganizowali w nim lazaret. Kolejni właściciele też nie obchodzili się z zabytkiem z szacunkiem traktując go, jako chałupę i gospodarstwo rolne w jednym. Następnie mieściło się tutaj więzienie i szkoła. W latach 1842 i 1867 huragan zniszczył attykę.


Zniszczony zamek w drugiej połowie XIX wieku. Fragment ryciny Napoleona Ordy.


Z początkiem XX wieku cesarz Wilhelm II nakazał zabezpieczyć budynek. W roku 1913 zrobiono jedynie inwentaryzację i odsłonięto portal kaplicy. Prace przerwała wojna. Po odzyskaniu niepodległości władze polskie również planowały odbudowę, ale nie doszło to do skutku. W czasie okupacji mieścił się tutaj obóz dla młodzieży hitlerowskiej, a w roku 1945 zamek został zniszczony. Odbudowę przeprowadzono dopiero w latach 1959-1967. Umieszczono tutaj różnego rodzaju instytucje. Ciekawostką jest, że organizowano na zamku pierwsze w Europie nowożytne turnieje rycerskie.


Brama i wjazd do rezydencji.

Zamek na starej fotografii sprzed całkowitej odbudowy, widać zniszczoną attykę (lata 50-te, lub 60-te). Zdjęcie autorstwa K. Jabłońskiego.


Na początku swojego istnienia zamek składał się z muru obwodowego z cegły, czterech skrzydeł, które otaczały dziedziniec wewnętrzny, danskeru i wieży głównej. Później wzniesiono m. in. niższą wieżę, oraz dom komtura. Całe założenie składało się z zamku właściwego o wymiarach 39x42, oraz podzamcza od strony zachodniej. Założone ono było na planie prostokąta, otoczone murami, czterema narożnymi wieżami i basztami znajdującymi się po za licem murów. Na tym terenie mieściły się zabudowania gospodarcze. Dziś zachowały się jedynie relikty w postaci fundamentów. Zamek posiadał na narożach wysmukłe wieżyczki, oraz wieża na planie kwadratu w narożniku zachodnim, której fundamenty można oglądać dziś w piwnicach. Od strony podzamcza znajdowały się dwie cylindryczne wieże w narożach. Zachowała się jedynie południowa, wybudowana w pierwszych latach XV wieku. Przystosowana była do broni palnej.

Przebudowa zamku w latach 1616-1623 zmieniła całkowicie jego charakter. Zmodyfikowany został wygląd zewnętrzny, wieżyczki i szczyty zastąpiła attyka, na narożach zagościły okrągłe wieżyczki, powiększono otwory okienne, a ściany pokryto modnym sgraffito. Zmieniono również wnętrza rezydencji.

Dziś zabytek należy do PTTK, pełni różnorakie funkcje kulturalne, hotelowe, itp. Odbywają się tu również znane turnieje rycerskie, oraz coroczna zabawa sylwestrowa dla znanych Polaków. Działa też muzeum regionalne. Wśród amatorów zamkowych klimatów i znawców tematu zamek golubski prezentuje sobą dwa odmienne oblicza. Nie można oczywiście odmówić mu urody i znaczenia, jednak „władze” zabytku kultywują jak się wydaje kult pieniądza. Płaci się za wszystko i to sporo, począwszy od WC. Nie będę wymieniał tutaj cen bo mogą być za jakiś czas nieaktualne, jednak wejście na zamek z rodziną i skorzystanie z innych atrakcji tego miejsca może nie zmieścić się w sumie 100 zł. Cena nie adekwatna do korzyści, zwłaszcza w porównaniu z innymi miejscami w Polsce. Dokładne dane znaleźć można na oficjalnej stronie zamku (link na dole strony).


Strona zachodnia i południowa.

Strona zachodnia i południowa.


Widok od zachodu, z miejsca gdzie znajdowało się przedzamcze.

Widok od zachodu, z miejsca gdzie znajdowało się przedzamcze.

Mury północne.

Mury północne.


Jeszcze jedno spojrzenie z dawnego przedzamcza. Widoczna wieże zamku, oraz położonego w mieście gotyckiego kościoła św. Katarzyny.

Jeszcze jedno spojrzenie z dawnego przedzamcza. Widoczna wieże zamku, oraz położonego w mieście gotyckiego kościoła św. Katarzyny.


Dziedziniec.

Dziedziniec.


Golub-Dobrzyń to miasto powiatowe położone w odległości około 35 km w kierunku północno-wschodnim od Torunia. Ze stolicy województwa (jednej z dwóch) trzeba kierować się na Brodnicę, następnie odbić w Kowalewie Pomorskim. Zamek jest doskonale widoczny, gdy zbliżymy się do Golubia-Dobrzynia. Z budowli obronnych na uwagę zasługują również relikty murów miejskich Golubia. (2008)


ZAMEK W GOLUBIU

87 - 400 Golub-Dobrzyń,

ul. PTTK,

tel. 0-56 683 24 66, 0-56 683 24 55, fax. 0-56 683 26 66

E-mail: zamek@zamekgolub.pl

adres www: www.zamekgolub.pl


Widok ze wzgórza zamkowego na miasto.

Widok ze wzgórza zamkowego na miasto.




Tekst: Tomasz Szwagrzak

Zdjęcia: Tomasz Szwagrzak

Dla Ciebie

Zobacz też










Hosting: Kylos