Pozycja: zamki i pałace>>podróże>>śląskie>> Pszczyna
English Deutsch
Strony główne działu




Technologia

Valid XHTML 1.0 Transitional

Valid CSS!


Opcje:

Śląskie na forum - skomentuj

Dodaj zdjęcie obiektu z województwa do albumu


PSZCZYNA - zamek przebudowany na pałac


Położenie:

miasto powiatowe, siedziba urzędu gminy miejsko-wiejskiej, województwo śląskie


Zamek pszczyński jest jedną z najbardziej znanych budowli tego typu w Polsce i jest też magnesem przyciągających turystów do tego miasteczka, które same w sobie również jest ciekawe.

Obecny kształt budowli bardzo różni się od obiektu, który stał tu pierwotnie. Już w średniowieczu, pomiędzy XI, a XIII stuleciem istniała tu strażnica przy szlaku handlowym z Moraw na Ruś. Miasto z zamkiem funkcjonuje w zapiskach po raz pierwszy w roku 1303.

Warownia składała się z dwóch równoległych budynków, połączonych odcinkami murów. Od południa nad zamkiem dominowały wieże. Obronność wzmacniała fosa, a do bramy prowadził most zwodzony.

W 1433 roku zamek bezskutecznie próbowali zdobyć Husyci. W 1517 roku Pszczyna przeszła z rąk książąt cieszyńskich pod panowanie Aleksa Turzo – możnowładcy węgierskiego. Na terenie Pszczyny, Bierunia, Mikołowa i Mysłowic powstało Wolne Państwo Stanowe. Pszczyna z zamkiem stały się jego stolicą.

W roku 1548 dobra pszczyńskie przejmuje biskup wrocławski, Baltazar Promnic. W II połowie XVI stulecia gotycka warownia zostaje przebudowana na renesansową rezydencję. Do wschodniego skrzydła zamku dobudowana została kaplica, a do południowego muru łącznikowego – mały budynek. Z tej strony znajdowała się też brama wjazdowa. Od północy zaś dobudowano wieżę. Mury od strony dziedzińca zdobiły trójkondygnacyjne krużganki. Pomalowane na biało mury rezydencji kontrastowały z czerwoną dachówką na dachach.

W 1679 roku zamek strawił pożar, który zniszczył skrzydło północne z wieżą. Ta część rezydencji została rozebrana podczas odbudowy dokonanej w latach 1680-1689, pod kierunkiem Consilio Miliusa. W miejscu tym wzniesiono arkadową galerię. Od strony miasta zbudowano Bramę Wybrańców. Ten murowany budynek zastąpił drewnianą strażnicę. Był to główny wjazd do zamku. Nazwa bramy wzięła się od żołnierzy, którzy w niej służyli, ponieważ wybierano do tej funkcji jedynie najlepszych. Na budynku umieszczono herby właścicieli Pszczyny.

W latach 1704-1707 nadwornym kapelmistrzem i organistą był Georg Philipp Telemann, jeden z najwybitniejszych kompozytorów barokowych w Europie. Od 1979 roku w zamku organizowane są „Wieczory u Telemanna”, gdzie posłuchać można jego muzyki.

Po roku 1737 rozpoczęto prace nad przekształceniem zamku w barokowy pałac. Już na początku przebudowę zniszczył pożar. Roboty kontynuowano w roku 1738, a zakończono w 1768.

Powstało trójskrzydłowe, barokowe założenie w kształcie podkowy. Elewację parteru zdobiło boniowanie, a wyższe piętra posiadały pilastry, oraz wystające obramowania okien. Pałac wieńczył dach mansardowy z facjatkami.

W 1765 roku pałac przejęli książęta Anhalt-Köthen-Pless, którzy także mieli swój wkład w kształt założenia. Zwierzyniec przekształcony został w park, oraz powstały budowle: pałac Bażantarnia, oraz Ludwikówka.

W 1855 roku władzę przejął książę Hans Heinrich XI, który panował na zamku aż do roku 1907. Pan ów pełnił na dworze berlińskim godność Wielkiego Łowczego. Liczne znajomości czyniły, że do Pszczyny zjeżdżali znamienici goście z całej Europy.

W latach 1870-1876 przeprowadzono kolejną przebudowę zamku, którą kierował znany francuski architekt - Aleksander Destailleur. Rezydencja przekształcona została w stylu francuskim z XVII stulecia. Stworzono wewnętrzny dziedziniec, oraz (od strony miasta) westybul z trzybiegową klatką schodową, oraz imponującą salę jadalną. Zachwyt w niej budziły dwa ogromne lustra o powierzchni 14 m kw. każde. Zwiększono również powierzchnię dachu.

W latach 1914-1917 pałac był Główną Kwaterą i siedzibą sztabu niemieckich wojsk. Rezydowali tu m.in. marszałek Paul von Hindenburg i generał Erich Ludendorff.

W 1922 roku Pszczyna w wyniku plebiscytu, znalazła się w granicach Rzeczypospolitej. W 1936 roku w parku powstała wtedy nekropolia z mogiłami hrabiego Bolko i księcia Hansa Heinricha XV.

W lutym 1945 do zamku wkroczyła Armia Czerwona i urządzono tu szpital. O dziwo, przetrwało prawie całe wyposażenie rezydencji i 9 maja 1946 otwarto muzeum zamkowe.

W zamku oglądać dziś można wnętrza magnackie z przełomu XIX i XX wieku, wraz z apartamentami cesarza Wilhelma II, Gabinet Miniatur, a w piwnicach zbrojownię z bogatym wyposażeniem. Ciekawy jest też ogromny park, miejsce doskonałe na romantyczne spacery, oraz samo miasto ze Starym Rynkiem i ratuszem.

Elewacja zachodnia pałacu w Pszczynie.

Elewacja zachodnia pałacu w Pszczynie.


Główne wejście do pałacu, od strony północnej.

Główne wejście do pałacu, od strony północnej.


Widok od południa.

Widok od południa.


Pałac od strony parku, czyli od północy (bańki by Kicia).

Pałac od strony parku, czyli od północy (bańki by Kicia).

Pałac od strony parku, czyli od północy (bańki by Kicia).


Brama Wybrańców.

Brama Wybrańców.


Park pałacowy.

Park pałacowy.


Rynek w Pszczynie.

Rynek w Pszczynie.


Od lewej: kościół ewangelicki z XVIII wieku, ratusz z XVII/XVIII/XX wieku, oraz widoczna przy krawędzi - Frykówka (kamienica z XVIII stulecia).

Od lewej: kościół ewangelicki z XVIII wieku, ratusz z XVII/XVIII/XX wieku, oraz widoczna przy krawędzi - Frykówka (kamienica z XVIII stulecia).


Elewacja frontowa pszczyńskiego ratusza.

Elewacja frontowa pszczyńskiego ratusza.


Pszczyna położona jest przy trasie nr 1 (E75), czyli gierkówce, pomiędzy Katowicami, a Bielsko-Białą. Rynek staromiejski z przylegającym do niego zespołem zamkowo-parkowym (a raczej pałacowo-parkowym) znajduje się oczywiście w centrum miasta, więc z odnalezieniem nie powinno być problemu. (2010)


Tekst:Tomasz Szwagrzak

Zdjęcia:Tomasz Szwagrzak

Dla Ciebie

Zobacz też










Hosting: Kylos