Pozycja: zamki i pałace>>podróże>>warmińsko-mazurskie>> Sztynort
English Deutsch
Strony główne działu




Technologia

Valid XHTML 1.0 Transitional

Valid CSS!


Opcje:

Warmińsko-mazurskie na forum - skomentuj

Dodaj zdjęcie obiektu z województwa do albumu


SZTYNORT-pałac Lehndorffów


Współrzędne GPS:

Długość: 21.6840 E

Szerokość: 54.1322 N

Położenie:

wieś, gmina Węgorzewo, powiat węgorzewski, województwo warmińsko-mazurskie


Kto ma Sztynort, ten posiada Mazury...

Zdanie powtarzane chyba przy każdym opisie Sztynortu (z niemieckiego Steinort, w wolnym tłumaczeniu oznacza kamienny róg). Miał to powiedzieć hrabiemu Heinrichowi Lehndorffowi Ignacy Krasicki, który gościł w tutejszym pałacu. Miejscowość w rękach rodu Lehndorffów była od roku 1572 do 1945. Pochodzili prawdopodobnie z rodu Stango, zamieszkującego ziemię chełmińską w czasach przedkrzyżackich. Zakon nazwał miejscowość Legendorf. Posłuszni Krzyżakom Stangowie, zaczęli używać nazwiska von Legendorf, następnie Lehndorf (Lehndorff). Za ich sprawą wzniesiony został piękny pałac, najbardziej znana i warta uwagi rezydencja tego typu na Mazurach.

Jest to kolejny obiekt w Sztynorcie. Istniał tu prawdopodobnie zamek, który spłonął w XVI wieku. W latach 1554-1572 wzniesiono w innym miejscu trzytraktowy pałac, na planie zbliżonym do kwadratu. Posiadał piwnice sklepione kolebkowo i krzyżowo. Budowla została spalona przez Tatarów. Na jej murach, w latach 1689-1691 zbudowany został obecny pałac. Pozostałości budowli z XVI wieku oglądać można do dziś. Inicjatorką nowego przedsięwzięcia była Maria Eleonora von Dönhoff , żona Ahasvera von Lehndorffa, dyplomaty w służbie króla Jana Kazimierza, elektora brandenburskiego i króla Danii. W XVII wieku gościł w Sztynorcie Zbigniew Morsztyn.

Dwukondygnacyjny pałac posiadał od frontu ryzalit na osi, zwieńczony płaskim, wysokim naczółkiem. Układ wnętrz był trójtraktowy. Urządzone zostały z przepychem. W sieni znajdowały się dwubiegowe, dębowe schody, stropy były drewniane, polichromowane. Sale zdobiły piece i kominki, oraz sztukaterie i plafony. Rezydencja nakryta była czterospadowym, stromym dachem.

Od południa znajdowały się dwa ciągi budynków gospodarczych z bramą wjazdową, które tworzyły wewnętrzny dziedziniec. Z bramy roztaczał się widok na Jezioro Sztynorckie. Trzeba tutaj dodać, że pałac wzniesiony został na wzgórzu o wysokości 11,5 metrów ponad poziom lustra wody. Od północy zaś założono rozległy park o powierzchni osiemnastu hektarów, który zdobiły aleje dębowe, rzeźby, cenne gatunki drzew i krzewów, oraz kwiaty. Na polanie stał zegar słoneczny z roku 1741, który dziś możemy oglądać na dziedzińcu muzeum w Morągu. Założenie posiadało system wodny połączony z jeziorem, składający się z fos i kanałów.

W XIX wieku zespół przebudowano. Do pałacu zostały dostawione skrzydła od zachodu i od wschodu, ryzalit otrzymał neogotycki szczyt, a od strony ogrodu stanęły na narożach alkierzowe wieże. Skrzydło zachodnie również zamknęła wieża, kryta czterospadowym, wysokim dachem. Rozebrano budynki gospodarcze, a na fundamentach dawnego browaru postawiono spichlerz. Równolegle do pałacu, w parku wzniesiono neoklasycystyczną herbaciarnię od wschodu, oraz neogotycką kaplicę od zachodu. Wszystkie prace rozpoczęły się w roku 1829, a zakończyły w 1880. Ich inicjatorką była Anna z domu Hohn, żona Karola II Lehndorffa. Wtedy też wzniesiona została rodzinna, neogotycka kaplica grobowa na zachodnim cyplu Jeziora Sztynorckiego.

W lipcu 1941 roku pałac przejęło ministerstwo spraw zagranicznych Rzeszy. Do 20 listopada 1944 roku przebywał tu minister Joachim von Ribbentrop. Jego gościem był między innymi hrabia Galeazzo Ciano. Rezydencję zamieszkiwał wtedy Heinrich von Lehndorff z żoną i dziećmi. Rodzina zmuszona była zajmować jedno skrzydło pałacu. Heinrich był porucznikiem na froncie wschodnim. W 1944 roku brał udział w spisku antyhitlerowskim związanym z nieudaną próbą zamachu na Führera w Wilczym Szańcu. Został za to stracony, a rodzina trafiła do obozu koncentracyjnego.

Po wkroczeniu Armii Czerwonej w roku 1945, na terenie zespołu pałacowego gromadzono mienie zagrabione na terenie Prus Wschodnich i przeznaczone do wywiezienia na wschód. Czerwonoarmiści skutecznie splądrowali również sztynorcki majątek (znajdowało się tu wiele dzieł sztuki). Po ich odejściu w roku 1947, to co się uchowało, zostało zabezpieczone przez muzeum w Olsztynie.

Po wojnie pałac stał pusty, a budynki gospodarcze zajął PGR. Warto wspomnieć, że w latach 60-tych XX wieku, córka ostatniego właściciela majątku, Vera Von Lehndorff była znaną modelką. Występowała pod pseudonimem Verushka. Jest też aktorką. Zagrała w takich filmach, jak Powiększenie, czy Casino Royale z agentem 007. Była też pomysłodawczynią samoopalacza (!).

Od lat 90. XX wieku pojawiają się różne pomysły przywrócenia pałacowi dawnej świetności. Jednak dalej ta wspaniała budowla, będąca świadkiem wielu ważnych wydarzeń w historii, związana z wieloma znanymi nazwiskami, stoi w ruinie. Dziwne, gdyż obiekt położony jest w wybitnie atrakcyjnym turystycznie miejscu...


Spichlerz z XIX wieku.

Spichlerz z XIX wieku.


Elewacja frontowa pałacu.

Elewacja frontowa pałacu.


Część wschodnia założenia ze spichlerzem.

Część wschodnia założenia ze spichlerzem.


Część zachodnia.

Część zachodnia.

Część zachodnia.


Neogotycki szczyt ryzalitu.

Neogotycki szczyt ryzalitu.


Na pierwszym planie fragment wieży narożnej od strony parku, dalej wieża w skrzydle zachodnim.

Na pierwszym planie fragment wieży narożnej od strony parku, dalej wieża w skrzydle zachodnim.


Elewacja ogrodowa, oraz narożna wieża wschodnia z bocianim gniazdem.

Elewacja ogrodowa, oraz narożna wieża wschodnia z bocianim gniazdem.


Sztynort położony jest na zachód od drogi prowadzącej z Giżycka do Węgorzewa. Skręcić trzeba w miejscowości Pozezdrze, lub Ogonki. Trafić jest łatwo, bo to znana miejscowość i prowadzą do niej drogowskazy. Zespół pałacowy znajduje się tuż przy drodze. (2008)


Jezioro Sztynorckie i marina w Sztynorcie.

Jezioro Sztynorckie i marina w Sztynorcie.


Powiązania:

Warmia i Mazury 2008 - trasa rowerowa



Tekst: Tomasz Szwagrzak

Zdjęcia: Tomasz Szwagrzak

Dla Ciebie

Zobacz też










Hosting: Kylos