Dolnośląskie na forum - skomentuj

Dodaj zdjęcie obiektu z województwa do albumu

Ząbkowice Śląskie to tętniące życiem (gdy tam byłem w drugiej połowie października to nie było gdzie zaparkować w centrum i wszędzie było pełno ludzi i samochodów) miasto powiatowe ukryte trochę na uboczu drogi z Wrocławia do Kłodzka. Warto jednak choć na pół godziny zjechać w paręset metrów w bok...

Osada powstała na skrzyżowaniu szlaków handlowych z Wrocławia do Pragi i z Brna przez Kłodzko do Zgorzelca. Miasto zostało ulokowane na prawie niemieckim w latach 1273-1287. Do roku 1290 Ząbkowice wchodziły w skład księstwa wrocławskiego, w latach 1291-1322 do księstwa świdnickiego, a od 1322 roku do księstwa ziębickiego. Po roku 1351 miasto sprzedano Czechom. Ząbkowice uległy zniszczeniu w roku 1428. Od roku 1453 panował tu Jerzy z Podiebradu. W tym okresie ludność miasta zajmowała się handlem i rzemiosłem, wzniesiono też wtedy wszystkie ważniejsze budynki, oraz mury miejskie z czterema bramami.

Panorama Ząbkowic

W wieku XVI w czasie panowania Karola II (1498-1536) miasto przeżywało swój rozkwit, obywateli było co raz więcej i byli co raz bogatsi. Sielankę tą przerwała wojna trzydziestoletnia, która zniszczyła miasto. Po jej zakończeniu cesarz oddał księstwo ziębickie Auerspergowi i w ten sposób Ząbkowice stały się miastem prywatnym.

Widok miasta wg ryciny F.B. Wernhera ( w lewym, górnym rogu zamek).

Po zdobyciu Śląska przez Prusy miasto zostało wykupione i wraz z okolicznym terenem utworzono tu tzw. baronat, którego właścicielem stał się ród Schlabrendorffów. Wtedy miasto zaczęło się powoli podnosić po zniszczeniach.

Kościół parafialny Św. Anny. Parafia została erygowana już po lokacji miasta. Gotycki kościół został zbudowany około połowy XIV wieku. Uległ zniszczeniu podczas wojen husyckich. Po tym odbudowano korpus nawowy. Nawy boczne zasklepiono w roku 1444, a główną w roku 1453. Podczas prac restauracyjnych w latach 1547-1562 ponownie zasklepiono prezbiterium. Ostatnia przebudowa miała miejsce w XIX wieku. Obecnie jest to kościół orientowany, murowany, z cegły, trzynawowy, halowy z wydzielonym zamkniętym trójbocznie prezbiterium, którego wnętrze nakryte jest sklepieniami sieciowymi, oraz krzyżowo-żebrowymi. Od zewnątrz budowla jest oszkarpowana. We wnętrzu na uwagę zasługuje rzeźbiona z piaskowca ambona z 1619 roku, rzeźba Św. Anny Samotrzeciej z 1493 roku, oraz cało postaciowy rzeźbiony nagrobek księcia Karola I z Ziębic (zm. 1536) i jego żony Anny z Żagania (zm. 1541).

Kościół Św. Anny.

Ratusz w obecnej formie wzniesiono w latach 1862-1864 w stylu pseudogotyckim wg projektów Aleksego Langera z Wrocławia.

Ratusz w Ząbkowicach.

Ratusz w Ząbkowicach.

Widok na ratusz i przylegające do niego kamieniczki. Ta reklama na pierwszym planie to nie jest specjalnie, poprostu nie miałem jak się inaczej ustawić, aby objąć budynek w całości :).

Mury miejskie pierwotnie wzniesiono z kamienia w 2 połowie XIII wieku. Rozbudowano około połowy XIV wieku. W wieku XV dobudowano baszty, a po wojnach husyckich dodano wały ziemne. Do miasta prowadziły cztery bramy: Wrocławska, Ziębicka, Kłodzka i Świdnicka. Do naszych czasów dotrwały duże partie murów, najwięcej w części zachodniej, gdzie stoją półkoliste baszty, zwieńczone malowniczymi attykami.

Mury miejskie, widok od strony wewnętrznej (od rynku).

Szersze spojrzenie od strony zewnętrznej.

Krzywa wieża mniej znana od tej włoskiej, a nawet toruńskiej, jednak jak się okazuje chyba największa w Polsce z tych najbardziej krzywych. Położona jest obok kościoła parafialnego i pełni też rolę dzwonnicy. Pierwotnie była to zapewne wieża strażnicza. Część kamienna pochodzi z końca XIII wieku. Wieża wychyliła się w latach 1592-1598 na skutek usunięcia się ziemi i wtedy nadbudowano trzecią kondygnację.

Na tym zdjęciu wszystko zdaje się lecieć w bok, ale sama wieża jest rzeczywiście bardzo krzywa.

Wyższa część wieży (jak zresztą widać) jest nowsza.

Toruńska wieża jest mniejsza, ale bardziej znana... cóż za niesprawiedliwość.

Zamek, a raczej jego ruina znajduje się w południowo-zachodniej części miasta. Warownia jest dobrze widoczna każdemu jadącemu trasą do Kłodzka przez Ząbkowice. Imponująca nadal swym rozmiarem ruina jest zabezpieczona i można po niej hasać za darmo i gdzie się chce.

Pierwszy zamek został zbudowany w XIV wieku prawdopodobnie za sprawą księcia Bernarda Świdnickiego, wymieniany był już w roku 1376. W połowie XV wieku stanowił rezydencję synów Jerzego z Podiebradu. Pan ten to późniejszy władca Czech. W roku 1468 zamek został zdobyty i zniszczony przez mieszczan wrocławskich, świdnickich i nyskich. Był on zbudowany z piaskowca na planie nieregularnym; w budowli obecnej zachowały się jego fragmenty w części południowej.

Zachowana do dziś ruina to pozostałości warowni wzniesionej w latach 1522-1532 przez księcia ziębickiego Karola I. Zamek powstał na starych fundamentach, a architektem był królewski architekt Kazimierza Jagiellończyka, pochodzący z Pragi, Benedykt Rejt.

W drugiej połowie wieku XVI zamek należał do Fabiana von Reichenbach, starosty dzierżoniowskiego. Wtedy też prawdopodobnie rozbudowano umocnienia zamku i połączono go z miastem. Warownia została mimo tych umocnień zniszczona przez oddziały cesarskie i Szwedów, którzy to jak mieli w zwyczaju wysadzili część zabudowań w powietrze. Zamek został częściowo odbudowany w latach 50-tych XVII wieku i przeznaczono go na siedzibę starostwa. Niestety na początku XVIII wieku stan budowli pogorszył się na tyle, że w roku 1728 została opuszczona, a dzieła zniszczenia dopełnił pożar w roku 1784.

Zbudowano go z piaskowca na planie czworoboku z dziedzińcem i krużgankami. W narożach: południowo-wschodnim i północno-zachodnim znajdują się trzykondygnacyjne basteje. W narożu północno-wchodnim znajdowała się kolista wieżyczka, a druga kwadratowa w dziedzińcu przy skrzydle południowym. W skrzydle wschodnim wysoka, kwadratowa wieża bramna z dwoma otworami; przejazdowym i dla pieszych. Skrzydło południowe wieńczy attyka a w elewacji frontowej widoczny jeszcze jest portal renesansowy z herbami ksiażąt ziębicko-ząbkowickich.

Do czasów obecnych przetrwały mury na całym obwodzie warowni, wieża bramna, oraz częściowo basteje. Podobno w najlepszym stanie są podziemia, czasem jeszcze użytkowane, ale nie miałem szczęścia tego potwierdzić.

Strona południowa-zachodnia zamku.

Strona południowa zamku.

Wieża bramna z widocznym herbem.

Skrzydło zachodnie od strony dziedzińca.

Wieża wewnętrzna.

Na pierwszym planie szczątki bastei.

Strona zachodnia.

Jeszcze raz wieża bramna.

Przy północnej stronie zamku znajduje się urocze boisko szkolne. Na dalszym planie widoczne szczątki drugiej bastei.

Dziedziniec zamkowy.

Ząbkowice Śląskie położone są przy drodze E67 z Wrocławia do Kłodzka, około 55 km od stolicy województwa a dużo bliżej od Kłodzka. Jadąc tą trasą miasto się omija, widać jednak z boku drogi ruiny zamku i wieże w mieście. Tabliczki obok trasy promujące atrakcje Ząbkowic są dobrym drogowskazem kiedy zjechać do miasta. (2006)